12 Mayıs 2026 · 5 dk okuma

Deri kalıbını evde ölçekli olarak yazdırma

Bilgisayarınızda bir cüzdan kalıbı tasarlıyorsunuz. A4 kâğıda yazdırıyorsunuz. Çıktıyı tasarımla karşılaştırıp ölçüyorsunuz: olması gereken boyutun %95’i kadar. Deriyi şimdi keserseniz cüzdanınız tasarladığınızdan %5 küçük olacak.

Ev yazıcısı kullanan her deri ustasını çileden çıkaran bir sorundur bu. Oysa kontrol karesi yöntemiyle iki dakikada tamamen çözülür.

Evde alınan çıktılar neden yanlış çıkar?

Çıktının ölçeğini üç şey birlikte bozar:

Yazıcının otomatik sığdırması. Ev tipi yazıcıların neredeyse bütün sürücüleri varsayılan olarak “Sayfaya sığdır” (Fit to page) veya “Sığacak şekilde ölçekle” (Scale to fit) ayarıyla gelir. Bu ayar, her şey yazıcının basabildiği alanın içinde kalsın diye kalıbınızı sessizce %2–5 küçültür. Çoğu zaman da yazdırma penceresinin bir köşesinde saklıdır.

Kenarlıksız yazdırma. Otomatik sığdırma kapalı olsa bile, bazı Mac ve Windows sürücülerindeki “Kenarlıksız” (Borderless) yazdırma, görüntüyü kâğıdın her kenarına değecek şekilde yeniden ölçekler. Görüntü böylece öngörülemez biçimde büyür ya da küçülür.

PDF’i tarayıcıdan yazdırmak. Bir PDF’i tarayıcıdan (Chrome, Firefox) yazdırdığınızda genellikle fazladan bir sayfaya sığdırma uygulanır ve PDF bunu kendisi kapatamaz. Doğru ölçek için doğrudan Önizleme’den (macOS) veya Adobe Reader’dan yazdırın.

Sonuç: kalıbınız %2 ile %10 arasında sapabilir. Ölçeği bozuk bir kalıptan kesim yaparsanız cüzdanınız dar gelir, kayışınız uymaz, telefon cebinizin köşe yarıçapı yanlış olur.

Kontrol karesi

Çözüm basit: yazdırdığınız kalıba boyutunu bildiğiniz bir dikdörtgen ekleyin. Yaygın olanı 50 × 50 mm’lik bir karedir. Yazdırdıktan sonra kareyi çelik cetvelle ölçün. 50 × 50 mm değilse ölçeklemeyi düzeltip yeniden yazdırın.

Hesabı çok basit:

hedef_ölçek = 50 / ölçülen_boyut

Yazdırılan karenin genişliği 47 mm çıkıyorsa yazıcınız 47/50 = %94 ölçekte basıyor demektir. Bu durumda iki yol var:

1. Yazıcının ölçek ayarını 100/94 ≈ %106 yapın, yeniden yazdırıp yeniden ölçün.
2. Ya da daha güvenilir olanı: otomatik sığdırmayı tamamen kapatıp %100 ölçekte yeniden yazdırın.

Otomatik sığdırma kapatıldığında ev yazıcılarının çoğu tam %100 ölçeği tutturur. Kontrol karesi o zaman 50,0 ± 0,3 mm ölçer; bu, deri kesimi için fazlasıyla yeterli bir hassasiyettir.

Yazıcının ölçeklemesini kapatmak

Adımlar işletim sisteminize ve yazıcınıza göre değişir. Aradığınız ayar aşağıdakilerden birine benzer:

• macOS: Yazdırma penceresi → “Ayrıntıları göster” (Show Details) → “Sığacak şekilde ölçekle” (Scale to Fit) işaretini kaldırın.
• Windows: Yazdırma penceresi → Özellikler (Properties) → Sayfa yapısı (Page Setup) → “Ölçekleme” (Scaling) → %100.
• Adobe Reader: Yazdırma penceresi → “Boyut seçenekleri” (Size Options) → “Gerçek boyut” (Actual size).
• Chrome / Edge: Yazdırma penceresi → “Diğer ayarlar” (More settings) → “Ölçek” (Scale) → “Varsayılan” (Default) veya “100”.

“Yazdırılabilir alana sığdır” (Fit to printable area) gibi bir seçenek görürseniz kapatın. Yazıcı, kalıbın bir kısmı basamadığı kenar boşluğuna taşsa bile tam olarak kaynağın boyutunda, yani “Ölçek %100” ile yazdırmalıdır (taşması sorun değil: kalıpların kenarında zaten çoğunlukla beyaz boşluk olur).

Sayfadan büyük kalıpları yazdırmak

A4 210 × 297 mm, Letter ise 215,9 × 279,4 mm’dir. Cüzdanların çoğu tek sayfaya sığar. Daha büyük işlerin (küçük çantalar, saat ruloları, evrak kılıfları) ise birkaç sayfaya bölünmesi gerekir.

Sayfalara bölerek yazdırma şöyle işler:

1. Kalıp, her biri bir sayfaya sığan dikdörtgen bölümlere ayrılır.
2. Her bölümün kenarlarında hizalama için eşleşen işaretler (küçük üçgenler veya artılar) bulunur.
3. Yazdırdıktan sonra her sayfayı işaretler boyunca kesin ve sayfaları kenar kenara bantlayın.
4. Kontrol karesi en az bir sayfada yer alır (genellikle 1. sayfada).

Doğru yapıldığında, birleştirilen çok sayfalı kalıbın tek yaprağa alınmış bir çıktıdan farkı kalmaz. Özensiz yapıldığında hizalama hataları birikir ve ortaya çıkan kalıp gözle görülür biçimde bozulur.

Sayfaları doğru birleştirmek için iki ipucu:

• Önce hep kontrol karesinin olduğu sayfayı yazdırın. Geri kalanını yazdırmadan önce ölçeği tek sayfada doğrulayın.
• Bandı öne değil, arkaya yapıştırın. Öndeki bant kâğıdı kabartır ve ek yerini belirginleştirir. Bant arkada olursa ön yüz düz kalır; kesmek ve deriye aktarmak kolaylaşır.

Kare 50 mm çıkmıyorsa

Ölçeklemeyi kapattığınız halde kontrol karesi hâlâ tutmuyorsa:

• Yazıcıların çoğu tam %100 ölçekte basabilir; sorun sürücüdedir.
• Bazı mürekkep püskürtmeli yazıcıların sürücüsüne, kâğıdın ıslak mürekkeple genleşmesini dengelemek için %1–2’lik yatay bir ölçekleme gömülüdür. Başka bir sürücü, yazdırma modu veya kâğıt türü deneyin.
• Önce ölçün: ilk olarak yalnızca kontrol karesini yazdırın, ölçün, gerekiyorsa ölçeği düzeltin. Ölçeğin yanlış olduğunu anlamak için 8 sayfalık kalıbı boşa harcamayın.

Lazer yazıcılarda %100 gerçekten %100’dür. Düz kâğıda basan mürekkep püskürtmeli yazıcılarda 200 mm’de ±1 mm sapma bekleyin. Deri işlerinin çoğu için ikisi de kabul edilebilir.

EasyPatt’te

EasyPatt, sayfalara bölünmüş her çıktının 1. sayfasına 50 × 50 mm’lik zorunlu bir kontrol karesi yerleştirir. Yanlışlıkla karesiz bir kalıp yazdıramazsınız. Tek sayfalık çıktılarda da kare varsayılan olarak bulunur.